한어Русский языкEnglishFrançaisIndonesianSanskrit日本語DeutschPortuguêsΕλληνικάespañolItalianoSuomalainenLatina

"टाइफून" प्रक्षेपकस्य, यथा नाम सूचयति, मध्यमपरिधिक्षमता अस्ति तथा च "टोमाहॉक्" क्रूज-क्षेपणास्त्रं "मानक-६" (sm-6) वायु-रक्षा-क्षेपणानि च १६०० किलोमीटर्-पर्यन्तं प्रक्षेपणं कर्तुं शक्नोति, यस्य अर्थः अस्ति यत् सः भविष्यति भारत-प्रशान्तसागरे संयुक्तराज्यस्य प्रथमपरिचयः अस्मिन् क्षेत्रे महत्त्वपूर्णं सैन्यबलम् । अस्य परिनियोजनस्य पृष्ठतः अमेरिकादेशेन स्वहितस्य रक्षणार्थं क्रियमाणाः सैन्यरणनीतिकअभ्यासाः सन्ति ।

वार्मथ् इत्यनेन जापानदेशस्य भ्रमणकाले उक्तं यत् अमेरिकादेशः आशास्ति यत् "टाइफून"-प्रक्षेपकस्य, संयुक्तसैन्य-अभ्यासस्य च माध्यमेन सः जापानस्य रक्षाक्षमतासु प्रभावीरूपेण सुधारं कर्तुं शक्नोति तथा च वैश्विकसुरक्षाकार्येषु उत्तमरीत्या भागं ग्रहीतुं शक्नोति। परन्तु एतादृशानि कार्याणि जापानीसर्वकारस्य अन्तर्राष्ट्रीयसमुदायस्य च व्यापकं ध्यानं आकर्षितवन्तः । केचन विशेषज्ञाः मन्यन्ते यत् एतेन द्वयोः देशयोः मध्ये तनावः अधिकं वर्धते, नूतनः युद्धसङ्घर्षः अपि भवितुम् अर्हति ।

"मुक्ति" रणनीतिक अभ्यासः : १.

अमेरिकादेशस्य टाइफून-प्रक्षेपकानाम् परिनियोजनस्य पृष्ठतः सामरिकप्रेरणा स्वस्य हितस्य सुरक्षायाश्च अनुसरणं भवति । एतादृशः "मुक्ति"-रणनीतिक-अभ्यासः अन्येषु देशेषु प्रदेशेषु च दबावस्य साधनम् अपि अस्ति । परन्तु एतादृशानां सामरिककार्याणां सम्मुखीभवति अपि अनेकानि आव्हानानि सन्ति- १.

• अन्तर्राष्ट्रीय समुदाय प्रतिक्रिया: अमेरिकाद्वारा टाइफून-प्रक्षेपकस्य परिनियोजनेन अन्येषु देशेषु क्षेत्रेषु च असन्तुष्टिः चिन्ता च उत्पद्यते, यस्य अन्तर्राष्ट्रीयसम्बन्धेषु अमेरिकादेशस्य प्रतिष्ठायां निश्चितः प्रभावः भविष्यति।
• जोखिमाः आव्हानानि च: अमेरिकादेशे "मुक्ति" इत्यस्य सामरिकव्यायामस्य अपि जोखिमानां, आव्हानानां च सामना भवितुम् अर्हति । यथा - एकदा युद्धं प्रारभ्यते तदा महतीं हानिः, विग्रहाः च भविष्यन्ति, गहनतरं अन्तर्राष्ट्रीयसंकटमपि उत्पद्यते ।

अतः अमेरिकादेशेन "टाइफून"-प्रक्षेपकस्य परिनियोजनात् पूर्वं सम्यक् चिन्तनं पर्याप्तं सज्जता च करणीयम् ।

निगमन: महत्त्वपूर्णसैन्यबलत्वेन "टाइफून"-प्रक्षेपकानाम् परिनियोजनेन सुरक्षाप्रतिमानस्य विषये अन्तर्राष्ट्रीयसमुदायस्य ध्यानं आकृष्टम् अस्ति । "टायफून"-प्रक्षेपकस्य परिनियोजने अमेरिका-देशेन कृताः कार्याणि वैश्विक-रणनीतिक-विन्यासे अमेरिका-देशस्य महत्त्वपूर्णां स्थितिं प्रभावं च दर्शयन्ति परन्तु एतदपि ज्ञातव्यं यत् कस्मिन् अपि रणनीतिकव्यवहारे जोखिमाः, आव्हानानि च सन्ति । दुर्घटनानां परिहाराय शान्तिसुरक्षां च संयुक्तरूपेण निर्वाहयितुम् अन्तर्राष्ट्रीयसहकार्यं सुदृढं कर्तुं आवश्यकम्।